Merkezi politika ve yerel inisiyatif

Devrimci bir partinin temel örgütlenme ilkelerinden biri merkeziyetçiliktir. İşçi sınıfı ve emekçilerin karşısında merkezileşmiş bir devlet aygıtı, merkezi olarak örgütlü bir sermaye sınıfı ve bütünlüklü bir egemenlik sistemi varken, işçi sınıfının eylem ve mücadelesini ortak bir irade etrafında birleştirebilmesi ancak merkezileşmiş bir örgütlenmeyle anlayışıyla mümkündür.

Merkeziyetçilik yalnızca bir işleyiş biçimini anlatmaz. Daha önce de defalarca altı çizildiği gibi, partinin bütün bir birikim, deneyim ve bilgisinin merkezileştirilmesi ve bu yoğunlaşma üzerinden sınıf hareketine ve mücadelesine müdahale etmek üzere yeniden üretilmesidir. Bu gerçekleştirilemediğinde, yerel çalışmaların kendi başlarına ortaya koyduğu çabalar ve sağladığı birikimler belirleyici sonuçlara yol açamaz. Farklı alanlarda ortaya çıkan güç ve olanaklar ortak bir siyasal irade içerisinde birleşmediği sürece, sınıf hareketine yön verebilecek bir güce dönüşemez.

Devrimci bir partide öncelikle merkezi olması gereken, onun ideolojik ve siyasal çizgisidir. Partinin bütün güçlerini aynı stratejik hedefe yönelten, farklı alanlardaki deneyimleri ortaklaştıran, sınıf hareketinin toplamını gözeten ve her yerel çalışmayı bu bütünün bir parçası haline getiren bir siyasal önderlik kapasitesi olmadan devrimci bir çalışmadan söz edilemez.

Parti örgütleri farklı alanlarda farklı araçlar kullanabilir, farklı nitelikteki sınıf bölüklerini örgütlemekle karşı karşıya kalabilir. Ancak tüm bu farklılıklara rağmen bütün çalışmaların aynı ideolojik öz ve politik hedefler etrafında yoğunlaşması gerekir.

Devrimci mücadele, mevcut sınıf-iktidar ilişkilerini değiştirmeyi hedefleyen merkezi bir mücadeledir. Bu nedenle yerel mücadele dinamikleri ve bunlara dayalı özgünlükler, kendi başlarına değil, merkezi politikaların sınıf içerisinde somutlaşmasını ve güçlenmesini sağlayan zeminler olarak anlam taşırlar. Merkezi siyasal hat tarafından ortak bir politik öze bağlanmayan çalışmaların sonucu ise kaçınılmaz olarak parçalanma, amatörlük, ekonomizm ve en önemlisi iktidar hedefinden uzaklaşma olur.

Herhangi bir merkezi politikanın ete-kemiğe bürünmesi, yerel örgütlerin kendi çalışma alanlarının özgün koşullarını kavraması ve belirlenen merkezi yönelim ve araçlarla bu özgünlükler arasında doğru bir biçimde bağ kurmasıyla sıkı sıkıya ilişkilidir.

Bu genel doğru, bugünkü gibi sınıf ve kitle hareketinin parçalı olduğu bir tabloda çok daha belirleyici bir önem kazanır.

Parçalı sınıf hareketi ve yerel çalışma

Çalışmamızın fazla parçalı olduğu, kullanılan araç ve yöntemler, eylem ve etkinlikler arasında yeterince güçlü bir merkezi ortaklık kurulamadığı, son yıllarda getirilen iç eleştirilerden biridir. Nitekim çalışmamıza bu eleştiriler doğrultusunda müdahalelerde bulunulmakta, özellikle son iki yıldır birbirini takip eden tarzda bir dizi merkezi çalışma gündeme getirilmekte ve uygulanmaya çalışılmaktadır. Bu müdahalelerin sonuçları ise yeniden değerlendirilmektedir.

Gayet haklı bir kaygıya dayanan bu “parçalılık eleştirisi” ancak sınıf hareketinin bugünkü tablosu ve çalışmamızın esas zorlanma alanlarıyla birlikte ele alındığında doğru bir zemine oturtulabilir. Oysa zaman zaman bu iki unsur gözden kaçırılmaktadır. Daha önemlisi, sınıfla birleşme açısından önemli öznel ve nesnel zorlanmalar yaşayan çalışmamızın bu zorlanmaları aşmak için yüklenilmesi gereken öncelikler, bu tartışmaların içerdiği bazı doğruların gölgesinde yer yer geri plana düşmektedir.

Bugün işçi sınıfı hareketi birleşik bir karakterden yoksundur. Bilinç, örgütlenme ve eylem düzeyindeki geriliğin ötesinde, ortaya çıkan mücadele dinamikleri birbirinden kopuk biçimde, dar iktisadi talepler etrafında ve çoğunlukla mevcut hakları koruma ekseninde şekillenmektedir. Farklı sınıf bölüklerinin yaşadığı sorunların ve ortaya çıkan mücadele örneklerinin gerçekte ortak sorunlara ve zeminlere dayanıyor olması, sınıf kitlelerinin bu ortaklığı kendiliğinden bir bütünlük olarak kavradığı anlamına gelmemektedir. Daha da önemlisi, bu ortaklığın sezilmesi durumda bile bu kendi başına ortak bir mücadele için yeterli gelmemektedir.

Bu nedenle ortaya konulan merkezi çalışma planları ve bunlara dayalı araçlar, sınıf hareketinin mevcut parçalı yapısıyla ve bu yapının ortaya çıkardığı yerel mücadele dinamikleriyle yeterince güçlü bağlar kuramadığında zayıf kalmaktadır. En iyi durumda dahi etkin bir genel propaganda düzeyini aşamamakta, sınıf kitlelerine nüfuz etmekte zorlanmaktadır.

2000’li yıllardaki deneyimimiz bir yana, son iki yıldır farklı başlıklar altında, birbirinin peşi sıra gündeme getirilen ve aralarında içsel bağlantılar kurulmaya çalışılan, bir tür kampanya havasında yürütülen çalışmaların neden ancak sınırlı sonuçlar üretebildiği sorusunun yanıtına bir de buradan bakmakta fayda vardır.

Bu süreçler elbette önden hedeflendiği gibi çalışmanın temposunu güçlendirmiş, onu daha görünür hale sokmuş, değişik yerellerin ortak bir içerikle ve daha eşgüdümlü çalışmasını kolaylaştırmış, ancak örgütlenme alanında arkada çok az şey bırakmıştır.

Bir yerel örgüt, merkezi olarak belirlenmiş genel sloganları, araçları ve işleri hayata geçiriyor olsa bile, kendi alanındaki işçilerin hangi sorunlar üzerinden harekete geçtiğiyle, hangi taleplere sahip olduğu ve hangi mücadele dinamiklerinin gelişebileceğiyle yeterince güçlü bir ilişki kuramadığı sürece sorun devam edecektir. Merkezi politikayı bu zeminler üzerinden özgünleştirmiyor, yerel somutlukla merkezi söylem arasında bağlar kurmuyor ve çözümü yalnızca ortak sloganların, ortak araçların ve genel görünürlüğün güçlendirilmesinde arıyorsa, sınıf kitlelerinin ve hareketinin bugünkü düzeyiyle gerçek bir ilişki kurması oldukça zorlaşacaktır.

Merkezi planlamalar, ortak sloganlar ve ortak araçlar elbette benzersiz bir öneme sahiptir. Ancak sınıf hareketinin mevcut düzeyi düşünüldüğünde, bundan önemli olan işçilerin gündelik mücadelesi içinde konumlanmaktır. Bu mücadeleyi ilerletip böylece merkezi politikalara taşımayı başaracak gündelik bir sınıf çalışmasının ve buna bağlı yerel politikaların hayata geçirilmesidir.

Bunun başarılamadığı koşullarda yapılan çalışma, etkin bir propagandanın sınırlarını ancak sınırlı ölçüde aşabilir.

Sınıf hareketinin parçalı olduğu koşullarda en büyük tehlikelerden biri, siyasal çalışmayı merkezi politikaların yerel düzeyde mekanik olarak uygulanmasına indirgemektir. Yerellerde ortaya çıkan mücadeleleri kapsayacak ve ileriye çekecek araç ve yöntemler bulamadan buradan görünürlük ve etkin propaganda ile yol alınabileceğini düşünmektir.

Devrimci siyasetin görevi elbette yerel ve gündelik mücadeleleri daha genel sınıfsal çıkarlarla ilişkilendirmektir. Ancak bu mücadeleleri daha genel sınıfsal hedeflere bağlayabilmenin yolu, mevcut somutluğunu atlamak değil, tam tersine bu somutlukla daha güçlü ilişkilenebilmektir.

Merkezden belirlenen siyasal hattın gerçek bir mücadele çizgisine dönüşebilmesi, yerel mücadele, arayış ve dinamiklerle bu hedefler arasında somut bağlar kurmakla mümkündür. Yerel örgütler yalnızca merkezin kararlarını uygulayan mekanizmalar değildir. Kendi çalışma alanlarının gerçekliği üzerinden politika üreten ve merkezi hattı somut mücadelelere taşıyan siyasal çalışma organlarıdır. Önemli olan, bütün örgütlerin aynı araçları aynı biçimde ve aynı zaman diliminde kullanması değildir. Tüm araç ve yönelimlerin ortak bir politik öze, buna dayalı merkezi hedeflere hizmet etmesidir.

Çalışmamız elbette önümüzdeki dönemde tüm yerellikleri aynı süreçte harekete geçirmeye çalışan ortak araç ve yöntemleri kullanmaya devam edecektir. Ancak bu tür çabaların başarıya ulaşması, ancak yerel örgütlenmelerin seçilmiş belli birimlere yoğunlaşması ve kendi çalışma alanlarındaki mücadele dinamiklerinin mevcut durumuyla bağ kurmasıyla mümkündür olacaktır.